Μαϊδώνης Νικόλαος - Χειρουργός Οδοντίατρος

Από τη φάση περιχαράκωσης του ιού στη ΦΑΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ, μεταβαίνουμε στην Ελλάδα, ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, στις 15 Ιουλίου 2009 για την αντιμετώπιση της επιδημίας νέας γρίπης Α(Η1Ν1)ν. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, η νέα γρίπη χαρακτηρίζεται από ευρεία και ταχεία εξάπλωση και από ήπιες κλινικές εκδηλώσεις στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων.

Κατά το επόμενο διάστημα, αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ασθενών από τη νέα γρίπη και σε αναλογία ο αριθμός αυτών που νοσούν σοβαρά και χρειάζονται νοσηλεία, παρότι η αναλογία τους στο σύνολο των ασθενών με νέα γρίπη είναι μικρή. Στους ασθενείς αυτούς με σοβαρή νόσηση ή με κίνδυνο για σοβαρή νόσηση εστιάζει η νέα ΦΑΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ.

Αυτό έχει ήδη γίνει σε αρκετές άλλες χώρες, όπως η Δανία, το Βέλγιο, η Φινλανδία, η Σουηδία, η Βρετανία, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και άλλες ακόμη χώρες. Μάλιστα, στις 16 Ιουλίου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), ανακοίνωσε ότι δεν έχει πλέον νόημα η εργαστηριακή διάγνωση και καταμέτρηση του συνόλου των κρουσμάτων νέας γρίπης, αλλά η αντιμετώπιση των ασθενών.

Στην πρώτη φάση της επιδημίας επιδιώκαμε να γίνεται περιχαράκωση του ιού. Έτσι, αναζητούσαμε επίμονα κάθε κρούσμα νέας γρίπης με την πραγματοποίηση εργαστηριακού ελέγχου σε όλα τα ύποπτα περιστατικά, συνιστούσαμε όχι μόνο την απομόνωση των ασθενών και την εφαρμογή μέτρων υγιεινής (μέτρα που ακόμη έχουν μεγάλη αξία), αλλά και τη θεραπεία τους με αντιιικά φάρμακα αναζητούσαμε σχολαστικά τα άτομα που είχαν έλθει σε στενή επαφή με τους ασθενείς και τους χορηγούσαμε χημειοπροφύλαξη με αντιιικά. Στόχος της χορήγησης αντιιικών φαρμάκων, τόσο ως θεραπείας στους ασθενείς, όσο και ως χημειοπροφύλαξης στις στενές επαφές τους, ήταν σε μεγάλο βαθμό η ελάττωση της διασποράς του ιού (με τη μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων στους ασθενείς και της πιθανότητας νόσησης στις επαφές τους). Δηλαδή, κατά την προηγούμενη πρώτη φάση της επιδημίας, στις περισσότερες περιπτώσεις που χορηγούνταν αντιιικά φάρμακα (περιπτώσεις ασθενών με ήπιες εκδηλώσεις και χωρίς παράγοντες υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση), είχε τεθεί κυρίως ως στόχος η προστασία της δημόσιας υγείας και δευτερευόντως η προστασία των ασθενών που τα ελάμβαναν.

Στη φάση αυτή επικεντρώνουμε την προσοχή μας στους ασθενείς με σοβαρές εκδηλώσεις της νόσου ή επιπλοκές. Επικεντρώνουμε, επίσης, την προσοχή μας στα άτομα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές. Παράλληλα, συνεχίζουμε να δίνουμε έμφαση στην απομόνωση των ασθενών (κατά κανόνα στο σπίτι τους) και στα μέτρα γενικής υγιεινής, στοχεύοντας στην καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού –και όχι πλέον στην περιχαράκωση και αποτροπή της εξάπλωσής του.

Έτσι, στη φάση αυτή γίνονται ορισμένες αλλαγές στην αντιμετώπιση των ασθενών με κλινικές εκδηλώσεις γρίπης και αυτών με επιβεβαιωμένη νέα γρίπη:
Αλλαγή 1. Οι ασθενείς με ήπιες εκδηλώσεις γρίπης θα πρέπει να παραμένουν στο σπίτι τους και να επικοινωνούν με γιατρό εφόσον χρειαστεί. Οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα γρίπης, ακόμη κι αν είχαν πρόσφατα ταξιδέψει σε προσβεβλημένη περιοχή ή έλθει σε επαφή με ασθενή που είχε επιβεβαιωμένη νέα γρίπη, δεν συνιστάται πλέον να καταφεύγουν στα νοσοκομεία για να νοσηλευθούν ή για να ληφθεί φαρυγγικό δείγμα (ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση της νέας γρίπης). Είναι σαφές ότι στις ήπιες περιπτώσεις νέας γρίπης δεν χρειάζεται νοσηλεία στο νοσοκομείο. Επίσης, η εργαστηριακή επιβεβαίωση της διάγνωσης δεν έχει πλέον νόημα γιατί δεν θα αλλάξει σε τίποτα την αντιμετώπιση του ασθενούς. Από την άλλη πλευρά, έχει μεγάλη σημασία τα νοσοκομεία να μείνουν επικεντρωμένα στην αντιμετώπιση των σοβαρών περιστατικών που θα χρειαστούν ειδική εκτίμηση και νοσηλεία και τα οποία αναμένεται να αυξηθούν κατά το επόμενο διάστημα.
Αλλαγή 2. Αλλάζουν τα κριτήρια λήψης δείγματος από τον φάρυγγα για αποστολή στα εργαστήρια αναφοράς ώστε να επιβεβαιωθεί εργαστηριακά η διάγνωση της νέας γρίπης. Δεν έχει πλέον νόημα να λαμβάνεται δείγμα από όλους τους ασθενείς με εκδηλώσεις γρίπης –ακόμη κι αν είχαν πρόσφατα ταξιδέψει σε προσβεβλημένη περιοχή ή έλθει σε επαφή με ασθενή που είχε επιβεβαιωμένη νέα γρίπη. Ούτως ή άλλως, στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, το όποιο αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει σε τίποτα την αντιμετώπιση του ασθενούς
Αλλαγή 3. Αλλάζουν οι συστάσεις χρήσης των αντιιικών φαρμάκων. Δεν συνιστάται πλέον η χορήγησή τους σε όλους τους ασθενείς με νέα γρίπη ούτε στο σύνολο σχεδόν των ατόμων που είχαν έλθει σε στενή επαφή με αυτούς. Έχει επιβεβαιωθεί ότι, με βάση τα σημερινά χαρακτηριστικά του ιού, η νέα γρίπη είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη νόσος στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων. Επιπλέον, στη φάση προστασίας των ασθενών, η χορήγηση αντιιικών φαρμάκων δεν προαπαιτεί την εργαστηριακή της επιβεβαίωση.

Πρέπει να τονιστεί ότι στη νέα ΦΑΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΣΘΕΝΩΝ κομβικό ρόλο έχει η άμεση παραμονή στο σπίτι των ασθενών με συμπτώματα γρίπης, χωρίς να χρειάζεται η εργαστηριακή επιβεβαίωση για το εάν πρόκειται για τη νέα γρίπη ή για άλλη ιογενή λοίμωξη. Επίσης, για να συμβάλλουμε στην καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού, μεγάλη σημασία έχει η συστηματική τήρηση των γενικών κανόνων υγιεινής:
α/ βήχουμε και φτερνιζόμαστε σε χαρτομάντηλο, κατόπιν το πετάμε σε πλαστική σακκούλα και πλένουμε καλά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζουμε με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα.
β/ εάν ασθενήσουμε, παραμένουμε στο σπίτι για όσο διάστημα έχουμε συμπτώματα συν 2 ημέρες ή έως 7 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων (όποιο από τα δύο είναι περισσότερο). Όσο είναι δυνατόν κρατάμε απόσταση πάνω από 1-2 μέτρα από άλλα άτομα. Εάν χρειαστεί να μετακινηθούμε ή εάν δεν είναι δυνατή η τήρηση απόστασης μεγαλύτερης από 1-2 μέτρα, καλό είναι να φοράμε απλή χειρουργική μάσκα, την οποία πρέπει να αλλάζουμε συχνά, να μην την αγγίζουμε από εμπρός, να την λύνουμε με προσοχή από τα κορδόνια στο πίσω μέρος του κεφαλιού και να την πετάμε σε πλαστική σακκούλα. Αερίζουμε καλά τον χώρο, καθαρίζουμε καλά με απολυμαντικό τις επιφάνειες και τα αντικείμενα που μπορεί να μολυνθούν από τον ασθενή (π.χ. με οινόπνευμα ή, για μεγάλες επιφάνειες, με οικιακή χλωρίνη σε αραίωση 1 μέρος χλωρίνη προς 10 μέρη νερό).
γ/ ο ασθενής και τα άτομα του οικιακού του περιβάλλοντος πλένουν συχνά τα χέρια με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζουν με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα.
δ/ λαμβάνουμε ιδιαίτερη μέριμνα για την αποφυγή της μόλυνσης ατόμων σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από γρίπη.

Εξυπακούεται ότι οι κατευθύνσεις που προαναφέρθηκαν, μπορεί στο μέλλον να τροποποιηθούν με βάση τα δεδομένα που συγκεντρώνονται για την επιδημιολογία και τα κλινικά χαρακτηριστικά της γρίπης από τον ιό Α(Η1Ν1)ν, αλλά και με βάση ενδεχόμενη μετεξέλιξη των χαρακτηριστικών του ιού.